Verandermanagement

Stimulerende kracht of schadelijke macht?

Vijf toekomstvisies op het internet
Charles Leadbeater (22-12-2009)

Volgens een van de vijf toekomstvisies op het internet wordt het belang van het web overdreven. Het internet zou gewoon een hulpmiddel zijn om te doen wat we altijd hebben gedaan; alleen kan dat nu sneller en bereik je een groter publiek. eBay is niets anders dan een vlooienmarkt en een veilingsysteem – niets nieuws dus – maar dan met de omvang en de snelheid die het internet eraan geeft. Amazon is gewoon een manier om boeken geleverd te krijgen, niets meer en niets minder.

Dit standpunt is ten dele wel terecht. Het internet is een hulpmiddel dat ons in staat stelt dingen te doen die we altijd al gedaan hebben, maar dan op een andere manier – mijn kinderen kijken ook naar televisieprogramma’s, maar dan op YouTube. Toch is het internet meer dan alleen maar een hulpmiddel: mensen kunnen nu zoveel meer doen dan alleen kijken, kopen, verkopen en aanklikken.


2. GROTE IMPACT maar wel over een lange periode

Een tweede visie is dat het internet wel eens een grote impact op de samenleving zou kunnen hebben, maar dat het veel langer zal duren dan de superoptimisten beweren. Dat is namelijk meestal het geval met technologische veranderingen. De grote productiviteitswinst uit technologische innovatie ontstaat wanneer de technologie zelf zo saai wordt dat het naadloos in het dagelijks leven geïntegreerd is. Denk maar aan het moeiteloos aanzetten van de tv of het starten van een auto. Succesvolle technologieën worden gebruikt zonder erbij na te denken. Het net is toegankelijker, betrouwbaarder en gebruiksvriendelijker geworden, maar gebruik ervan is voor de meeste mensen nog lang geen tweede natuur.

Dit standpunt kan een troost zijn voor mensen die zich zorgen maken over het internet: misschien krijgen we wel meer tijd om eraan te wennen dan we aanvankelijk dachten. De veranderingen die het met zich meebrengt zijn mogelijk eerder evolutionair dan revolutionair.


3. GROTE IMPACT maar dan wel slecht

Een derde, kleine maar luidruchtige groep bestaat uit mensen die zeggen dat het internet al een grote impact op de samenleving heeft en dat dat vooral slecht voor ons is. De critici zijn bang dat het internet afbreuk doet aan het gezag van deskundigen, specialisten en instellingen die ons helpen waarheid van onwaarheid, kennis van veronderstellingen en feiten van roddels te onderscheiden. Het internet legitimeert de kakofonische massa waarin het steeds moeilijker wordt de waarheid te onderscheiden omdat deskundigen worden overschreeuwd door ongekwalificeerde amateurs.

Deze scepsis vind je terug bij veel beroepsgroepen die zich bedreigd voelen door het internet: zoals die van journalisten, docenten, academici en bibliothecarissen. In de internetwereld worden dingen eerst gepubliceerd en daarna gefilterd, afhankelijk van de reacties van mensen. Een zorg die hiermee samenhangt is dat onze afhankelijkheid van het internet en van computers afbreuk doet aan ons vermogen onafhankelijk te denken. ‘Google maakt ons dom’. We accepteren de antwoorden die zoekmachines aandragen zonder echt te analyseren wat ze betekenen of waar ze vandaan komen.


4. GOEDE IMPACT met economische vooruitgang als kern

De vierde groep betoogt dat het internet vooral goed voor ons is. Individuele leden van deze groep verschillen echter van mening over de vraag hoe en waarom het internet van nut zal zijn voor onze samenleving. De libertaire, vrije marktbeweging denkt dat het internet meer diversiteit en keuzemogelijkheden zal opleveren, wat weer leidt tot snellere vrije markten met minder frictie en een overvloed aan gratis toegankelijke cultuur. Het internet is in wezen een kapitalistisch walhalla.


5. HEEL POSITIEF enorm potentieel maar kan slecht aflopen

Ten slotte is er nog een kleine groep die betoogt dat het internet tot nu toe vooral positief is en een enorm potentieel heeft, maar dat het zich ook negatief zou kunnen ontwikkelen. Naarmate het internet groeit, zal het zichzelf meer vervuilen – spam, malware, controle, inbreuk op privacy, trivialiteiten. Het gevaar zit hem erin dat het internet verstopt raakt als er te veel chaos en misbruik is en dat mensen zich uiteindelijk weer tot het bedrijfsleven en de overheid zullen wenden om hun problemen op te lossen. In deze zin is het internet zijn eigen grootste vijand. Het gaat erom het internet van zijn eigen zelfdestructieve neigingen te redden.


DE KERN VAN WE-THINK

Een echte maatstaf voor de impact en de waarde van het internet is de vraag of het radicaal nieuwe opties biedt voor de manier waarop we onszelf organiseren: samen kennis genereren, ideeën uitwisselen, cultuur ontwikkelen, en beslissingen nemen. Mensen willen zinvolle mogelijkheden om te participeren en bij te dragen, om hun stukje informatie, invalshoek of mening toe te voegen. Ze willen bruikbare manieren om te delen, te denken en met anderen samen te werken – de kern van We-think. Check de onderstaande video.