Teamwork

Groepsdynamica in de mijn

Het ongewilde experiment
Jaco van der Schoor (30-08-2010)

In the good old seventies mocht je nog gewoon hele enge sociaal psychologische experimenten doen, zonder dat er een haan naar kraaide. Bekende voorbeelden zijn het Stanford gevangenisexperiment van Zimbardo en die van Milgram waarin nepdeelnemers stroomstoten toegediend kregen. Dat mag (gelukkig) niet meer om begrijpelijke ethische redenen. Tv-programma’s zoals Big Brother en Expeditie Robinson, gebaseerd op dit type experimenten, blijken keer op keer grote hits.

De Chileense mijn is, onbedoeld en ongewild, een nieuw sociaal psychologisch experiment. 33 Mijnwerkers (kompels) zitten zeker drie, maar misschien wel vier maanden, ondergronds vast in afwachting van een tunnel die gegraven moet worden om hen te redden. Volgens de eerste berichten gaat het redelijk goed ze. Zo doorstonden ze de eerste beproeving, overleven, door samen 17 dagen een noodrantsoen te delen, dat bedoeld was voor 2 tot 3 dagen. Nu begint het grote wachten. De kompels krijgen door een buis eten (vloeibaar), water en zelfs kleine bijbeltjes en wijn. Allerlei hulptroepen staan klaar om hen bij te staan. Zelfs specialisten van de NASA. Het is mooi dat de NASA haar kennis ter beschikking wil stellen. Er zijn alleen wel twee cruciale verschillen tussen een zelfgekozen ruimtereis en een ongewild verblijf onder de grond.

Allereerst is het zo dat astronauten voorbereid zijn op hun isolement. Ze trainen erop en ook op het optreden van onverwachte omstandigheden. De kompels waren niet getraind en niet voorbereid. Zij weten niet wat hen te wachten staat tijdens hun verblijf onder de grond. Een tweede verschil is dat de astronauten taken hebben. Hun isolement heeft een gezamenlijk doel en kent talloze routines en nuttige tijdsbesteding. Voor de kompels ligt dat anders. Hun belangrijkste doel is overleven en proberen niet gek te worden. Daar is weinig gezamenlijks aan. Er zijn ook nauwelijks taken te verdelen, behalve minimale activiteiten om de ruimte leefbaar te houden. In de eerste berichten horen we dat de kompels spelletjes doen, grappen maken en het volkslied zingen. Dat houd je geen maanden vol.

Het is voor de kompels en hun welzijn van belang dat er naast de aandacht voor het individuele welzijn ook aandacht komt voor het welzijn van de groep. We weten uit de groepsdynamica dat er na een eerste fase waarin de groep bezig is met het formuleren van het bestaansrecht, een fase komt waarin er strijd komt, kleine irritaties groot aandoen, en subgroepen ontstaan waarin gestreden wordt om de macht: wie bepaalt wat er gebeurt, wie krijgt de beste slaapplaats, naar wie wordt er geluisterd.
Wat helpt is als er een duidelijk doel en een duidelijke taak en taakverdeling is.

De kompels weten dit vermoedelijk niet. De fase van strijd zal hen overvallen zoals het hen overviel dat de mijn instortte. Het helpt als hen wordt uitgelegd wat ze nog kunnen gaan verwachten. Daarnaast moeten de kompels betekenisvol werk krijgen. Het liefst met een gezaghebbend persoon zoals bijvoorbeeld de Chileense president als opdrachtgever.
De komende weken gaan ons veel leren over de dynamiek van groepen. Laten we hopen dat dit leren niet ten koste gaat van de mensen in de mijn.