Informatiegedrag

Gemakzucht

Mensen zijn van nature lui
Guus Pijpers (16-03-2010)

Jaren geleden is al ontdekt dat mensen bij het zoeken naar informatie de gemakkelijkste weg kiezen. We vragen liever iemand iets dan dat we een handleiding lezen. Ook de activiteit zelf bepaalt of we liever anderen raadplegen. Een complexe taak leidt bijna vanzelf tot vragen aan anderen. Die collega’s zijn bovendien gemakkelijk toegankelijk. Dat is op zich geen slechte houding.

Bekenden kennen ons en geven over het algemeen voldoende informatie. Ook spelen sociale en emotionele factoren een rol bij die informatie-uitwisseling. Het vertrouwen wordt zo bevestigd of versterkt.


MACHT DER GEWOONTE
Mensen zoeken informatie vooral om het gemak, niet persé om de betrouwbaarheid. Kwaliteit wordt ondergeschikt als de kosten en tijd kunnen worden geminimaliseerd.

Mensen zijn ook gewoontedieren. Als iemand in het verleden goede informatie heeft verstrekt, stijgt hij op onze lijst van goed geïnformeerde personen. We blijven ook liever bij bekende informatiebronnen, dat is vooral vertrouwd. Op het internet staan de bekende merken bovenaan qua bezoekers (kranten, tv en andere media). Ook het bekende “trial en error” bij het zoeken naar informatie levert vaak goede (=voldoende) informatie op. Het kost bovendien minder energie. En minder tijd, want daarvan hebben we geen van allen meer genoeg.


DE GIDS
Bij deze gemakzucht in de zoektocht naar informatie zijn ook andere elementen van belang. Culturele invloeden en kosten-/batenanalyses zijn factoren van belang, evenals de fysieke situatie waarin de vrager zich op dat moment bevindt.

Iemand die in een vreemde stad de weg zoekt, vraagt dat meestal aan een willekeurige voorbijganger. Deze stadsbewoner geeft niet alleen de gevraagde informatie, vaak vertelt hij ook nog iets extra over zijn stad. Sommigen lopen zelfs een stukje mee. Waarom delen mensen die kennis? Op het eerste oog krijgen zij er niets voor terug. Toch blijkt dat een glimlach of een woord van dank van de vreemdeling voldoende is om kennis te delen.


AANDACHT GEVRAAGD
Welhaast intuïtief weten mensen ook dat ze niet genoeg tijd hebben om een uitgebreide zoektocht te houden. Tijd is immers niet uitbreidbaar; tijd is schaars. De tegenhanger van tijd is aandacht. Je wilt je aandacht besteden aan goede informatie die binnen redelijke tijd te zoeken is.

Nooit eerder in de menselijke historie is er zo veel informatie beschikbaar en zo weinig tijd om dat goed te verwerken, spreek: de juiste aandacht te geven. Geen wonder dat in kantooromgevingen informatieziekten voorkomen zoals gebrek aan aandacht.