Informatiegedrag

Vraag het de dorpsoudste

mondeling informatie overdragen is een kunst
Guus Pijpers (15-01-2010)

Informatie verstrekken doe je het best in de vorm van een verhaal. Verhalen geven context, zijn vaak rijk aan details, geven betekenis aan droge feiten en geven vrijheid aan persoonlijke interpretatie. Verhalen sluiten aan bij wat de ontvanger al kent. Als je verhalen in de nabijheid van de ander vertelt, krijg je directe reactie, al is het maar een glimlach.

In onze maatschappij wordt kennis overgedragen door het vast te leggen. Anderen kunnen die kennis tot zich nemen. Maar in veel mondelinge culturen bestaat die mogelijkheid niet. Informatie wordt opgeslagen in de hoofden van mensen. Dat geeft een aantal karakteristieken.

- Alle informatie wordt in elkaars nabijheid overgebracht. Communicatie vindt vooral binnen dezelfde gemeenschap plaats en komt zelden bij andere groepen terecht.

- Allerlei geheugentechnieken worden gebruikt zoals alliteratie, rijm, herhaling, halfrijm, bijnamen, spreekwoorden en vaste uitdrukkingen.

- Ook hebben deze culturen het vermogen om herinneringen actief te wissen uit het geheugen, bijvoorbeeld omdat de informatie niet langer meer nodig is.

- Informatie wordt verteld in een vorm die direct aansluit bij de ontvangers. De boodschapper kent immers hun kennis- en ervaringsniveau. Andere informatie wordt eenvoudigweg niet toegelaten.

- Nieuwe informatie kent enkele aparte kwaliteitskenmerken: overgedragen door ouderen, met instemming van de dorpsoudste, gebracht binnen de hiërarchische structuur van de gemeenschap, rekeninghoudend met de geldende meningen en de situatie van het moment.

- Informatie wordt vooral overgedragen via kundige personen, in vergaderingen, via demonstraties en observaties. Dit gebeurt vooral door de kracht van het verhalenvertellen.

Het vertellen van verhalen is niets nieuws: de Bijbel maakte er al ruimschoots gebruik van. Hollywood begreep het principe van de verhalenverteller vanaf het begin. Ook ons belangrijkste medium, de televisie, draait om verhalen, van de soaps, documentaires tot aan shows toe.

Een boodschap overtuigend overbrengen betekent een goed verhaal vertellen. Maar slechts weinigen laten zich daarbij professioneel bijstaan. Het probleem is dat niemand weet hoe een verhaal te vertellen. Het grotere probleem is echter dat niemand weet dat hij niet weet hoe een verhaal moet worden verteld.

Leer daarom de kunst van het verhalenvertellen. Managers krijgen daarvoor zelfs een cursus. Dat wordt gezien als een basisvaardigheid voor toetreding tot de top van een organisatie.